Çocuğum yüksek seste kulaklarını kapatıyor
Kulak kapatma, çoğu çocuk için “uyaranı filtreleme” ve kendini düzenleme stratejisidir. Elektrikli süpürge, el kurutma makinesi, siren gibi yüksek/ani frekanslar bazı çocuklarda güçlü rahatsızlık yaratabilir. Yeni ve kalabalık ortamlarda (parlak ışık, yoğun hareket) genel uyarılma artar; çocuk kulaklarını kapatarak duyusal yükü azaltmaya çalışır. Davranışı yalnızca “alışkanlık” olarak görmek yerine, hangi seslerin, nerede ve ne şiddette tetiklediğini anlamak gerekir. Sistemli bir gözlem, doğru müdahalenin yarısını oluşturur.
Duyusal hassasiyetler, sosyal katılımı gölgeleyebilir. Bu durumda Sosyal ve Duyusal Gelişim odaklı stratejiler—kademeli maruziyet, önceden haber verme, sakinleşme köşesi—etkilidir. Dikkati sürdürmede zorlanan çocuklarda Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite eğilimleri gürültülü ortamlarda aşırı uyarılmayı artırabilir; kısa ve öngörülebilir geçişler, net başlangıç–bitiş sinyalleri kullanılmalıdır. Dil tarafında Dil ve Konuşma Güçlüğü eşlik ediyorsa, jest–işaret ve kısa söz kalıpları ile “rahatsız oldum” ifadesini öğretmek davranış şiddetini azaltır. Esneklik güçlüğü, tekdüze oyun ve isme tutarsız dönme gibi işaretler tabloya eşlik ediyorsa Yaygın Gelişim Bozukluğu açısından da izlem önerilir. Postür–nefes–ritim koordinasyonu yetersizliğinde Fizyoterapi desteği, genel regülasyon kapasitesini artırabilir. Öğrenme hızının farklı olduğu Zihinsel Engelli Bireyler için duyusal diyetler ve görsel rutinler faydalıdır.
Uygulanabilir bir duyusal plan:
- Gürültü haritası çıkarın: Tetikleyicileri, süre–şiddeti not alın.
- Kademeli maruziyet: Ses seviyesini düşük–orta–yüksek basamaklarla artırın; kontrol çocukta olsun (düğmeye basma).
- “Önceden haber ver”: Cihaza başlamadan önce işaret–sözle uyarın.
- Sakin köşe: Yumuşak ışık, sevilen doku, kısa nefes–ritim oyunu.
- İletişim kartı: “Sessiz lütfen”, “rahatsız oldum” gibi hazır kalıplar.
Ankara’da hizmet veren Özel Başkent Pusula Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, kulak kapatma davranışını duyusal profilin bir parçası olarak değerlendirir ve aileye kademeli maruziyet protokolleri sunar. Özel Başkent Pusula Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, Sosyal ve Duyusal Gelişim, Dil ve Konuşma Güçlüğü ve uygun durumlarda Fizyoterapi desteğini birleştirerek, çocuğun günlük yaşamda konforlu ve bağımsız katılımını artırmayı amaçlar.
